Недела, 30 Април 2017

Православието не е религија


Протопрезвитер Јован Романидис

ПРАВОСЛАВИЕТО НЕ Е РЕЛИГИЈА

Кај многумина владее сфаќањето дека Православието е една од многуте религии, која како своја главна грижа ја има подготовката на членовите на Црквата за животот по смртта, односно да обезбеди место во рајот за секој православен христијанин. Така, се смета дека православната догма нуди плус гаранција, бидејќи е православна. А доколку некој не верува во православната догма, тогаш тоа е причина плус тој човек да оди во пеколот, покрај тоа што таму би го испратиле и неговите лични гревови.

Оние православни христијани кои веруваат дека ова е Православието, тие го поврзуваат истото исклучиво со идниот живот. Тие не прават многу работи во овој живот, туку чекаат да умрат за да одат во рајот, бидејќи кога живееле биле православни христијани!

Еден друг дел православни се активни во просторот на Црквата и се интересираат не за другиот живот, туку главно за овдешниот живот. Значи, се интересираат за тоа на кој начин Православието ќе им помогне да живеат добро во овој живот. Таквите православни христијани Му се молат на Бога, ги повикуваат свештениците да читаат молитви, да вршат водосвети, молебени, маслосвети итн., за да им помага Бог да поминуваат добро во овој живот, да не се разболуваат, да ги изведат на пат своите деца, работите да им одат добро и сл. Според ова, гледаме дека овие христијани не се разликуваат многу од верниците на другите религии, бидејќи и тие ги прават речиси истите работи.

Од горенаведеното човек може да види дека Православието ги има следниве две заеднички точки со другите религии: Прво, подготвувањето на верниците за животот после смртта, за да одат во рајот, кој  секој си го замислува на свој начин, и второ, грижа со цел христијаните да немаат несреќи, маки, катастрофи, болести, војни и сл. во овој живот. Со други зборови, Бог да им ги средува сите нивни потреби и желби. Така, за овие вториве, религијата игра голема улога во нивниот живот, а особено во нивниот секојдневен живот.

Меѓутоа, во суштина кого од горенаведените христијани го интересира дали Бог постои или не постои? Кој Го бара? За нив не се поставува прашање дали Бог постои или не, бидејќи подобро би било да постои Бог за да можеме да Го повикуваме и да Му бараме да ги задоволува нашите потреби и нашите работи да одат добро и да имаме извесен успех во овој живот.

Според тоа гледаме дека човекот има многу силна тенденција да сака да постои Бог, да верува дека постои Бог, бидејќи постоењето на Бог му е потребно за да му го обезбеди сето она што го кажавме. Е сега, штом е потребно за човекот да постои Бог, тогаш значи Бог постои!

Кога човекот не би имал потреба од Бога и кога би можел на некој друг начн да го обезбеди она што му е потребно за самодоволност во својот живот, тогаш не можеме да знаеме колкумина луѓе би верувале во Бога.

Гледаме дека многумина, кои претходно биле индиферентни во однос на верата, при крајот од својот живот стануваат религиозни, веројатно по некој настан што ги исплашил. Значи поради суеверна предрасуда тие повеќе не можат да живеат без да повикуваат да им помогне некој Бог. Поради тие причини човековата природа помага во религиозноста на човекот. Ова не важи само за православните христијани, туку за сите верници од сите религии. Човековата природа насекаде е иста. Така човекот по падот, бивајќи помрачен, е склон кон суеверие.

Сега прашањето што следи е следново: Каде запира суеверието и каде почнува вистинската вера?

Во врска со овие прашања Отците имаат јасни ставови и јасно учење. Дали има некаква особена полза еден човек кој го следи или поточно мисли дека го следи Христовото учење и само оди во црква секоја недела, се причестува редовно, ги користи свештениците за водосвети, маслосвети и сл.[1], без да се вдлабочува во сето тоа, останувајќи при буквата на законот, а не во духот на законот? Но дали има некаква полза од Православието и оној кој се моли исклучиво за идниот живот, а целосно е незаинтересиран за овдешниот живот? На првата варијанта е претставник парохискиот свештеник и оние кои околу него се собираат во горенаведениот дух, а на втората претставник е некој старец во манастир, обично пензиониран архимандрит, кој чека да умре со неколку монаси околу себе[2].

Штом и двете овие тенденции не се сконцентрирани околу очистувањето и просветлувањето, од светоотечки аспект тие се погрешни во однос на она кон кое се стремат. Работите се поставуваат на правилна основа само доколку се сконцентрирани околу очистувањето и просветлувањето и го применуваат православниот светоотечки аскетски метод за стекнување на умствената молитва. Овие две тенденции кои ги наведовме се претерувања во две крајности. Тие немаат заедничка оска. Едната и единствена оска која го одржува Православието и која секогаш работите ги поставува на правилна основа е оската: Очистување – просветлување – обожување.

Отците не се интересираат за тоа што ќе се случи со човекот исклучиво по смртта, туку она што главно ги интересира е што ќе биде човекот во овој живот. По смртта нема исцелување на умот, па затоа треба исцелувањето да започне во овој живот, бидејќи во Адот нема покајание. Затоа православното Богословие не е надкосмичко, ниту футуристичко, ниту есхатолошко, туку е чисто внатресветско. Тоа е така затоа што интересот на Православието е за човекот во овој свет, во овој живот, а не по смртта.

Поради која причина се потребни очистувањето и просветлувањето? Дали заради тоа човекот да оди во рајот и да го избегне пеколот? Во што се состојат очистувањето и просветлувањето и поради која причина православните се стремат кон нив? За да се најде причината и да се даде одговор на ова прашање, треба да се поседува основниот клуч, а тоа е: Од православен богословски аспект сите луѓе на Земјата го имаат истиот крај. Било да е некој православен, будист, индуист, агностик или атеист или било што да е, назначен е да ја види славата Божја. Ќе ја види славата Божја при Второто Христово Доаѓање. Сите луѓе ќе ја видат славата Божја, и од овој аспект сите имаат ист крај. Секако сите ќе ја видат славата Божја, но со една разлика: Спасените ќе ја видат славата Божја како најслатка и невечерна Светлина, а останатите ќе ја видат истата слава Божја како оган што гори. Тоа дека сите ќе ја видиме славата Божја е вистинит и очекуван факт. Значи тоа дека ќе ја видиме славата Божја, односно Неговата Светлина, е нешто што ќе се случи сакале ние или не. Меѓутоа доживувањето на таа Светлина ќе биде различна кај едните од другите.

Според тоа, работа на Црквата и на свештениците не е да ни помогнат да ја видиме славата Божја, бидејќи тоа секако ќе се случи. Делото на Црквата се состои во тоа како секој човек ќе Го види Бога. Значи делото на Црквата е да им проповеда на луѓето дека постои вистинит Бог, дека Бог се открива или како светлина или како оган што гори, дека сите луѓе при Второто Христово Доаѓање ќе Го видиме Бога[3], и да ги подготвува своите членови да Го видат Бога не како оган, туку како светлина.

Оваа подготовка на членовите на Црквата, како и на сите луѓе кои сакаат да Го видат Бога како Светлина, е во суштина терапевтски метод, кој треба да започне и да заврши во овој живот. Треба во овој живот да се случи исцелувањето, затоа што по смртта нема покајание. Овој терапевтски метод е суштината и главната содржина на православното предание и е главна грижа на Православната Црква. Се состои од следниве три стадиуми на духовно издигнување: Очистување од страстите, просветлување со благодатта на Светиот Дух и обожување, исто така од благодатта на Светиот Дух. Се случува и следново: Доколку човек не стигне барем до состојба на делумно просветлување во овој живот, тогаш не може да Го види Бога како Светлина ниту во овој, ниту во другиот живот.

Од ова станува очигледно дека Отците се интересираат за човекот каков што е денес, во овој момент. Секој човек има потреба од исцеление и има одговорност пред Бога да го започне тоа дело денес, во овој живот, бидејќи само во овој живот може. Не може по смртта. Истиот тој човек е оној кој ќе одлучи дали ќе го следи патот на исцелувањето или не.

Христос кажа: Јас Сум патот (Јован 14, 6). Пат кон што? Не само кон другиот живот, туку Христос е најпрво патот во овој живот. Христос е патот кон Неговиот Отец и нашиот Отец. Христос му се открива на човекот прво во овој живот и му го покажува патот кон Отецот. Тој пат е Самиот Христос. Доколку човекот не Го види Христа во овој живот барем со умственото сетило, тогаш нема да Го види Отецот, односно Божјата Светлина ниту во другиот живот[4].

 



[1] Сето ова секако го прават и вистинските православни христијани и не е лошо човек да ги прави овие работи. Но лошо е доколку се остане само на тоа.

[2] Се работи за духовен отец и монаси кои немаат врска со исихазмот.

[3] Се разбира, делумен опит на ова гледање на Бога имаат сите луѓе веднаш по излегувањето на душата од телото, односно по биолошката смрт.

[4] Митрополитот Јеротеј Влахос, во своето дело Личноста во православното предание, стр. 162, вели: При Второто Христово Доаѓање ќе воскреснат сите луѓе и ќе бидат судени за своите дела. Грешниците, кои не стекнале духовно око, нема да исчезнат. Тие ќе останат како онтолошки личности, но нема да имаат учество во Бога. Праведниците ќе имаат учество и општење со Бога. Како што вели светиот Максим Исповедник, грешниците ќе го живеат непрестаното злопостоење, а праведниците непрестаното добробитие.

Share